Në Romë, përpara gazetarëve të Shtypit të Huaj, u prezantua Made in Arbëria, një projekt i promovuar nga Obiettivo Remain për valorizimin e komuniteteve arbëreshe dhe zonave të brendshme, duke sjellë në vëmendjen ndërkombëtare vlerën kulturore, prodhuese dhe ekonomike të territoreve arbëreshe, si shprehje e një historie të lashtë dhe një pranie ende të gjallë në trashëgiminë italiane.
Nisma synon të sjellë në vëmendjen kombëtare dhe ndërkombëtare jo vetëm veçoritë e komuniteteve të minoritetit gjuhësor historik arbëresh, por edhe nevojën për të ndërtuar mundësi të reja për territore të brishta nga ana demografike dhe ekonomike. Bëhet fjalë, në pjesën më të madhe, për qendra të vogla, të përfshira në dinamikat tipike të zonave të brendshme: shpopullim, plakje e popullsisë, reduktim i shërbimeve dhe vështirësi në aksesin në tregje.
Sipas një hulumtimi të Obiettivo Remain, nga viti 2010 deri në 2025 komunat arbëreshe kanë kaluar nga rreth 93.500 në 76.680 banorë, me një humbje totale prej rreth -20% të popullsisë. Rënia është veçanërisht e theksuar në qendrat e vogla të brendshme, sidomos në Kalabri, e cila vetëm ajo regjistron mbi 11.000 banorë më pak. Në disa komuna tkurrja tejkalon 20–30%, me kulme mbi 40%. Bëhet fjalë për një rënie demografike strukturore që rrezikon qëndrueshmërinë sociale dhe kulturore të komuniteteve arbëreshe, përfshirë edhe gjuhën. Në këtë kuadër, Made in Arbëria zgjedh të punojë mbi një trashëgimi kulturore që shtrihet në disa rajone të Italisë së Jugut dhe jeton në një konstelacion komunitetesh historike të shpërndara në Abruzzo, Molise, Campania, Basilicata, Puglia, Calabria dhe Sicilia.
Sfida e projektit është të zhvillojë një ekosistem lidhjeje mes komuniteteve, prodhuesve, artizanëve, mikpritjes së shpërndarë dhe tregjeve të reja, edhe përmes mjeteve bashkëkohore si e-commerce dhe komunikimi digjital. Këtu përfshihet edhe madeinarberia.shop, i menduar si një hapësirë vizibiliteti dhe tregtimi për produktet e rrjetit, shpesh pa një hapësirë të vetën digjitale tregtare.
Prezantimi u pasua nga një darkë arbëreshe e realizuar me produktet e kompanive të përfshira në projekt. Një moment bashkëndarjeje dhe rrëfimi – i krijuar nga një ikonë e kuzhinës kalabro-arbëreshe, Lucia Martino – që e ktheu në përvojë konkrete vlerën e një trashëgimie jomateriale që kalon përmes shijeve, dijeve dhe traditave.
“Made in Arbëria lind nga dëshira për të pohuar qartë se ekziston një Itali e pasur me trashëgimi, aftësi, marrëdhënie dhe kapacitete prodhuese që meriton vëmendje të plotë”, deklaroi Geri Ballo, presidente e Obiettivo Remain dhe ideatore e projektit.
“Sot flasim për komuna të vogla që ruajnë një pjesë të çmuar të pluralitetit kulturor italian. T’i vlerësosh ato do të thotë të investosh në një vizion zhvillimi që vendos në qendër territoret, njerëzit dhe cilësinë e prodhimeve, duke ndërtuar lidhje të reja mes rrënjëve të thella dhe mjeteve bashkëkohore”.
“Sot mbështetja e këtyre territoreve do të thotë edhe t’i përgjigjemi një brishtësie të qartë demografike”, vijoi Ballo.
“Për këtë arsye duam të kontribuojmë në një model ku kultura, ndërmarrja sociale, zinxhirët lokalë dhe inovacioni digjital nuk janë botë të ndara, por pjesë të së njëjtës vizion: të transformojmë trashëgiminë dhe identitetin në mundësi, punë dhe të ardhme”.
Me këtë nismë, Obiettivo Remain vendos në qendër një propozim që i drejtohet Italisë, institucioneve të tij dhe komunave të vogla italiane, duke aktivizuar vlerën strategjike të zonave të brendshme si hapësira ku mund të konsolidohen përvoja të avancuara të kohezionit, inovacionit social, ekonomisë territoriale dhe protagonizmit të komuniteteve.
