Ruajtja e trashëgimisë kulturore mund të hyjë në një epokë të re, ku traditat e lashta takojnë inovacionin modern për të krijuar komunitete të qëndrueshme për të ardhmen. Ky transformim u prezantua në një intervistë për A2 CNN nga Geri Ballo, e cila prezantoi Made in Arbëria, një iniciativë që po ripërcakton mënyrën se si komunitetet e diasporës lidhen, ruajnë identitetin e tyre dhe ndërtojnë prosperitet ekonomik përtej kufijve.
Vizioni pas Made in Arbëria
Projekti “Made in Arbëria” përfaqëson shumë më tepër sesa përpjekjet tradicionale për ruajtjen kulturore. Vizioni i Ballos fokusohet në krijimin e një rrjeti të gjallë dhe aktiv që fuqizon komunitetet arbëreshe përmes zhvillimit të qëndrueshëm, bashkëpunimit ndërkufitar dhe fuqizimit ekonomik. Në vend që traditat të ruhen thjesht si pjesë muzeale, kjo iniciativë e shndërron trashëgiminë kulturore në një forcë dinamike për ndërtimin e komunitetit dhe rritjen ekonomike.
Platforma “Made in Arbëria” lind për të lidhur komunitetin arbëresh dhe të gjithë ata që dëshirojnë të zbulojnë dhe vlerësojnë trashëgiminë e tij. Projekti synon në mënyrë specifike të krijojë ura midis dy komuniteteve shqiptare në Itali: arbëreshëve historikë që mbërritën shekuj më parë pas pushtimit osman dhe valës së re të emigrantëve shqiptarë që janë vendosur në Itali në dekadat e fundit.
Një lëvizje e udhëhequr nga komuniteti
Ajo që e dallon “Made in Arbëria” është theksi mbi ndërtimin e komunitetit dhe pjesëmarrjen gjithëpërfshirëse. Ballo e imagjinon projektin jo thjesht si një platformë, por si një lëvizje që ruan, feston dhe promovon trashëgiminë arbëreshe përmes përfshirjes aktive dhe jo konsumit pasiv. Iniciativa mbështet krijimin e vendeve të punës për artizanët lokalë, ndërsa lidh komunitete në disa kontinente, përfshirë komunitetet arbëreshe të vendosura në Amerikën e Veriut, Amerikën e Jugut dhe Australi.
Projekti ofron mundësi e-commerce për të hapur ndaj botës dhe për të shitur produktet e komuniteteve arbëreshe, por shkon përtej aspektit thjesht tregtar. Gjatë prezantimit të saj, Ballo theksoi se shumë nga komunitetet arbëreshe përbëhen nga sipërmarrës të rinj që zgjedhin të qëndrojnë në territoret e tyre, duke krijuar mundësitë e veta të punësimit dhe bizneset e vogla.
Ruajtja kulturore përmes inovacionit
Arbëreshët përfaqësojnë një nga dymbëdhjetë minoritetet gjuhësore të njohura zyrtarisht në Itali, duke ruajtur dialektin e tyre shqiptar, traditat katolike bizantine dhe praktikat kulturore për afro 600 vjet. Historia e tyre e qëndresës kulturore ofron mësime të vlefshme për komunitetet minoritare në mbarë botën që përballen me sfida të ngjashme në ruajtjen e gjuhës dhe vazhdimësisë kulturore.
Profesori Francesco Altimari, president i Fondacionit Universitar Unical “F. Solano”, nënvizon rëndësinë kritike të kësaj pune:
“I destini della nostra comunità e quelli di altre minoranze linguistiche ‘interne’, ancora prive di adeguate tutele, sono veramente in pericolo: questi testimoni silenziosi della storia nazionale italiana rischiano non solo di estinguersi, ma anche di perdere uno straordinario patrimonio culturale di cui sono custodi”.
Ndërtimi i urave midis brezave
Rruga personale e Geri Ballos mishëron misionin e projektit. Duke qenë se emigroi nga Shqipëria në Itali në moshën 10-vjeçare, ajo kupton si sfidat me të cilat përballen emigrantët e rinj shqiptarë, ashtu edhe rëndësinë e lidhjes me komunitetet arbëreshe të konsoliduara. Puna e saj përfshin lehtësimin e marrëveshjeve pensionale për emigrantët shqiptarë dhe shërben si urë lidhëse midis komuniteteve të ndryshme shqiptare në Itali.
Projekti “Made in Arbëria” i adreson këto nevoja duke krijuar rrjete që forcojnë lidhjet, duke ruajtur njëkohësisht identitetet kulturore të dallueshme. Iniciativa pranon se ruajtja kulturore kërkon pjesëmarrje aktive dhe mjete moderne për të mbetur e rëndësishme dhe domethënëse për brezat e rinj.
Fuqizimi ekonomik përmes trashëgimisë
Përtej ruajtjes kulturore, projekti thekson zhvillimin ekonomik të qëndrueshëm brenda komuniteteve arbëreshe. Duke mbështetur artizanët lokalë dhe duke krijuar mundësi për bashkëpunim ndërkufitar, “Made in Arbëria” demonstron se si trashëgimia kulturore mund të bëhet motor për rritjen ekonomike dhe fuqizimin e komunitetit.
Kjo qasje përputhet me tendencat më të gjera në turizmin kulturor dhe zhvillimin ekonomik të bazuar në trashëgimi, ku komunitetet përdorin pasuritë e tyre kulturore unike për të krijuar mënyra të qëndrueshme jetese duke ruajtur traditat. Fokusi i projektit në krijimin e vendeve të punës dhe mbështetjen e artizanëve siguron që përpjekjet për ruajtjen kulturore të kontribuojnë drejtpërdrejt në mirëqenien e komunitetit.
E ardhmja e lëvizjeve kulturore
Siç theksoi Ballo gjatë prezantimit të saj, “Made in Arbëria” synon të bëhet më shumë sesa një projekt: synon të krijojë një lëvizje ku të tjerët mund të bashkohen dhe të kontribuojnë. Kjo qasje bashkëpunuese pranon se ruajtja e suksesshme kulturore kërkon pjesëmarrje të gjerë dhe perspektiva të ndryshme për të mbetur e gjallë dhe relevante.
Lançimi i faqes së internetit të projektit përfaqëson vetëm fillimin e kësaj sipërmarrjeje ambicioze. Duke ftuar pjesëmarrjen e individëve dhe komuniteteve nga e gjithë bota, “Made in Arbëria” pozicionohet si model për mënyrën se si komunitetet e diasporës mund të përdorin teknologjinë moderne dhe qasjet inovative për të ruajtur trashëgiminë e tyre kulturore duke ndërtuar komunitete të lidhura dhe të begata.
Suksesi i iniciativave si “Made in Arbëria” dëshmon se ruajtja kulturore dhe zhvillimi ekonomik nuk duhet të jenë forca kundërshtare. Përkundrazi, kur integrohen me kujdes, ato mund të krijojnë sinergji të fuqishme që përfitojnë komunitetet dhe sigurojnë që traditat e çmuara kulturore të vazhdojnë të lulëzojnë për brezat e ardhshëm.
